Sprawy spadkowe w Unii Europejskiej

1. Kiedy postępowanie spadkowe można przeprowadzić w Polsce?

Zwykle nie zastanawiamy się czy postępowanie spadkowe po zmarłym obywatelu polskim można przeprowadzić w Polsce. Obecnie nie zawsze jest to możliwe. To który sąd powinien prowadzić postepowanie spadkowe reguluje, począwszy od 17 sierpnia 2015 r. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego. Zmieniło ono podstawę jurysdykcji sądów europejskich w sprawach spadkowych – tego, który sąd może prowadzić postępowanie spadkowe. Dotyczy to zarówno postępowania o stwierdzenie nabycia spadku jak i działu spadku.

2. Ostatnie miejsce stałego pobytu spadkodawcy a nie obywatelstwo – kryterium ustalenia sądu, który przeprowadzi postępowanie spadkowe

Zgodnie z art. 4 wskazanego wyżej rozporządzenia sądem spadku – tzn. sądem właściwym i jednocześnie uprawnionym do przeprowadzenia postępowania spadkowego jest sąd na obszarze, którego zmarły – spadkodawca miał swoje ostatnie miejsce stałego pobytu. Z chwilą wejścia w życie nowej regulacji obywatelstwo przestało być głównym łącznikiem jurysdykcyjnym – podstawą  dla sądu do przeprowadzenia postępowania. Jeżeli zatem obywatel polski na stałe przebywał np. na terenie Niemiec, to sądem orzekającym w sprawie spadkowej będzie sąd niemiecki a nie sąd polski. Miejsce zamieszkania spadkobierców bądź ich obywatelstwo nie ma też żadnego znaczenia dla ustalenia właściwego sądu do przeprowadzenia postępowania spadkowego. Jeśli zatem jak w podanym przykładzie, spadkobiercami są członkowie rodziny, zamieszkali na terenie Polski, to muszą się udać do Republiki Federalnej Niemiec w sprawach związanych ze spadkiem.

3. Czy są wyjątki umożliwiające przeprowadzenie postępowania spadkowego w Polsce po obywatelu polskim mającym miejsce stałego pobytu na terenie innego państwa Unii Europejskiej?

Od wskazanej wyżej reguły istnieje jednak wyjątek, który umożliwia przeprowadzenie postępowania spadkowego na terenie ojczystego państwa członkowskiego. Taka możliwość istnieje w przypadku dokonania wyboru przez spadkodawcę prawa polskiego w rozrządzeniu na wypadek śmierci – np. w testamencie. Przykładowo osoba, która na stałe mieszka we Francji może sporządzić testament, w którym zaznaczy wolę zastosowania prawa polskiego, jako prawa właściwego do spraw spadkobrania po niej. Wtedy spadkobiercy mogą  zawrzeć umowę prorogacyjną, która umożliwi postępowanie w sprawie nabycia spadku lub działu spadku przed sądem polskim. Jest to spore ułatwienie dla spadkobierców, którzy mają inne miejsce stałego pobytu niż spadkodawca. Niemniej takie zastrzeżenie musi zostać dokonane wyraźnie przez spadkodawcę i spełniać wszystkiego formalne wymogi przewidziane dla testamentu lub innego rozrządzenia na wypadek śmierci. Dlatego warto zadbać o właściwą formę w chwili sporządzania takiego dokumentu, by później nie być zmuszonym do procedowania przed sądem zagranicznym, który będzie stosował prawo obce.

4. Czy zmiany dotyczą wszystkich państw Unii Europejskiej?

Nie, zmiany nie dotyczą niektórych państw Unii Europejskiej: Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii.

5. Czy zawsze stosujemy rozporządzenie?

Nie, rozporządzenie znajdzie zastosowanie co do spraw spadkowych dotyczących zmarłych począwszy od dnia 17 sierpnia 2015 r. Nawet obecnie, możliwe jest rozpoczęcie i przeprowadzenie postępowania spadkowego w Polsce po obywatelu zamieszkałym na terenie innego państwa Unii Europejskiej o ile spadkodawca zmarł przed 17 sierpnia 2015 r.

Orzekanie o winie w sprawie o rozwód. Kto jest winny?

Adwokat reprezentujący klientów w postępowaniach rozwodowych bardzo często już na pierwszym spotkaniu z klientem poprzedzającym wszczęcie sprawy o rozwód słyszy „chcę aby rozwód był z winy męża” albo „żona mnie zdradziła, chcę żądać orzekania o winie”, jednakże gdy pierwsze emocje opadną pojawia się dylemat „czy to się opłaca?”, „czy będę w stanie udowodnić przed sądem winę współmałżonka”.

A zatem kilka słów o orzekaniu przez sąd w sprawie o rozwód o tym czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia.

Zgodnie z art. 57 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd orzekając rozwód rozstrzyga czy którykolwiek z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, chyba że oboje małżonkowie wyrażą zgodę aby sąd pominął orzekanie o winie, decydując się na tzw. rozwód za porozumieniem stron. Jedynie zatem zgoda obojga małżonków zwalnia sąd z przeprowadzania żmudnego postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie winy rozkładu pożycia. W przypadku gdy jeden z małżonków nie chce orzekania o winie, natomiast drugi nie wyraża zgody na pominięcie przez sąd tego aspektu, konieczne będzie rozstrzyganie w tym zakresie. Możliwe są trzy rozstrzygnięcia sądu w odniesieniu do winy rozkładu pożycia:

  • Sąd może stwierdzić, że wyłącznie winny jest tylko jeden z małżonków;
  • Możliwe jest przyjęcie, że oboje małżonkowie winni są rozkładu pożycia;
  • Zdarza się też, że sąd przyjmie iż żaden z małżonków nie ponosi winy rozkładu pożycia

Z czym w praktyce wiąże się orzekanie o winie, jakie mogą być przyczyny wyłącznej winy jednego z małżonków i jakie są tego konsekwencje?

Według stanowiska Sądu Najwyższego (wyrok z dn. 29.06.2000 r., V CKN 323/00, LEX nr 52485) „ Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wprowadza rozróżnienia stopnia winy małżonków Podstawą przyjęcia winy małżonka jest ustalenie, że jego zachowanie przyczyniło się do powstania lub pogłębienia rozkładu, obojętne natomiast ze stanowiska oceny winy jest to, w jakim stopniu każde z małżonków przyczyniło się do tego. Nierówny stopień winy małżonków nie stanowi przeszkody do uznania ich współwinnymi rozkładu pożycia. Małżonek, który zawinił powstanie jednej z wielu przyczyn rozkładu, musi być uznany za współwinnego, chociażby drugi małżonek dopuścił się wielu i to cięższych przewinień”.

A zatem warto pamiętać, że sąd badając okoliczności ustania pożycia małżonków będzie miał na względzie całokształt okoliczności. Fakt, że jeden z małżonków jest „bardziej winny” niekoniecznie będzie wykluczał uznanie drugiego małżonka za współwinnego. Jednocześnie dla uznania winy małżonka, pomiędzy jego konkretnym zachowaniem a rozkładem pożycia konieczne jest istnienie związku przyczynowego – krótko mówiąc jeżeli np. naganne zachowanie małżonka ma miejsce już długo po tym, jak faktyczne pożycie małżonków ustało, to trudno uznać je za będące przyczyną tego rozkładu.

Niewątpliwie ciekawe stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń ( z dnia 29.03.1949 r., Wa.C. 298/48, DPP 1949/10, s. 54) w którym wskazał, że „nawet w razie cudzołóstwa jednego z małżonków drugi z nich staje się winnym spowodowania rozkładu pożycia małżeńskiego, jeżeli ciągle „zatruwał” życie popełniającemu cudzołóstwo małżonkowi”.

Jak więc widać, nawet zdrada małżeńska nie zawsze musi oznaczać automatyczne przypisanie winy małżonkowi nielojalnemu.

Aby ustalić który z małżonków jest winny, sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe. Najczęściej są to zeznania świadków, a także inne rozmaite dowody na takie zachowania drugiego małżonka, które świadczą o jego winie (np. zdjęcia, nagrania, wydruki korespondencji mailowej, bilingi, prawomocne wyroki innych sądów). Postępowanie dowodowe nierzadko jest długotrwałe i stresujące dla stron. Wiąże się z ingerencją sądu w sferę prywatną czy wręcz intymną.

Konsekwencje orzekania o winie.

Konsekwencje przypisania winy jednemu małżonkowi mogą być istotne, szczególnie w kwestii zasądzenia alimentów dla współmałżonka niewinnego, ale także niejednokrotnie dla możliwości żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym w sprawie o podział majątku wspólnego po rozwodzie. Wina jednego z małżonków nie ma jednak zasadniczo wpływu na kwestie władzy rodzicielskiej czy wysokości alimentów na małoletnie dzieci. Nie jest więc dopuszczalne „karanie” małżonka winnego dalszymi konsekwencjami, wykraczającymi poza te, które są ściśle określone przepisami.

Według art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w sytuacji gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Jak więc widać, obowiązek alimentacyjny nie jest bezwzględny, ponieważ małżonek niewinny musi doznać istotnego pogorszenia sytuacji materialnej w wyniku rozwodu.

Podsumowanie

Podsumowując, odpowiedź na pytania „czy mogę żądać orzekania o winie współmałżonka?, czy to mi się opłaca?” każdorazowo wymaga oceny konkretnej sytuacji przez doświadczonego adwokata. Po pierwsze nie zawsze wina współmałżonka jest wyłączna, niejednokrotnie postępowanie dowodowe jest długotrwałe i obciążające, czasami zaś nawet orzeczenie o winie nie daje małżonkowi niewinnemu żadnych „korzyści”, pomimo przebrnięcia przez długotrwałe postępowanie sądowe.

Nie ma zatem uniwersalnej odpowiedzi na pytanie „Z WINĄ CZY BEZ WINY?”

Rozwód czy Separacja

Podejmując decyzję o rozstaniu małżonkowie często zanim zasięgną porady adwokata zadają sobie pytanie: „Zdecydować się na rozwód czy może na separację? Właściwie jakie są różnice?”

Na wstępie wskazać należy, że zarówno rozwód jak i separacja orzekane są wyrokiem sądu. Niezależnie zatem na które rozwiązanie decydują się małżonkowie, konieczne jest zainicjowanie postępowania sądowego.

Rozwód i separacja jakie są podobieństwa

  • W obydwu przypadkach pozew wnosi się do właściwego Sądu Okręgowego;
  • Opłata od pozwu o rozwód i o separację wynosi 600 zł;
  • Sąd ustala czy doszło do rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami;
  • Sąd orzeka czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia, chyba że małżonkowie zgodnie zażądają zaniechania orzekania o winie;
  • Sąd orzeka o władzy rodzicielskiej, kontaktach z małoletnimi dziećmi oraz o alimentach, a także o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania przez małżonków;
  • Skutkiem prawomocnego orzeczenia zarówno rozwodu jak i separacji jest ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej

Podstawowe różnice między rozwodem a separacją

  • Rozkład pożycia małżeńskiego będący podstawą orzeczenia przez sąd separacji musi być zupełny, oznacza to ustanie więzi fizycznych, duchowych i gospodarczych. W przypadku orzeczenia rozwodu opisany powyżej rozkład pożycia musi dodatkowo nosić cechę trwałości. Ocena czy rozkład pożycia małżeńskiego jest trwały zależy od okoliczności sprawy, natomiast można przyjąć, że trwałość taka wiąże się z prognozą na przyszłość – ściślej mówiąc, czy istnieje szansa aby małżonkowie pogodzili się. Nie bez znaczenia jest również czas jaki upłynął od ustania więzi, a także to czy małżonkowie pozostają w innych związkach;
  • Rozwód powoduje ustanie małżeństwa, a separacja ma charakter odwracalny – małżeństwo nadal istnieje, a zatem w przeciwieństwie do małżonków rozwiedzionych ci pozostający w separacji nie mogą zawrzeć nowego małżeństwa, ani też wrócić do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa;

Podsumowanie

Decyzja o separacji zamiast rozwodu podyktowana może być w szczególności względami światopoglądowymi. Zdarza się również, że jedno z małżonków albo oboje mają nadzieję na uratowanie małżeństwa i powrót do pożycia małżeńskiego.

Warto dodać, że nierzadko jeden z małżonków składa pozew o separację, drugi zaś żąda od razu rozwodu. Wówczas w sytuacji gdy spełnione są przesłanki orzeczenia rozwodu sąd rozwiąże małżeństwo przez rozwód.

Rozwód w pytaniach i odpowiedziach część II. Rozwód a sytuacja małoletnich dzieci

1. Jakie znaczenie dla dzieci ma wszczęcie sprawy rozwodowej?

W toku sprawy rozwodowej sąd poza badaniem, czy zostały spełnione przesłanki orzeczenia rozwodu, weryfikuje czy rozwód nie zagraża dobru małoletnich dzieci oraz orzeka w zakresie władzy rodzicielskiej, kontaktów oraz alimentów.

2. Czy z uwagi na dzieci sąd może nie orzec rozwodu?

Sąd może oddalić powództwo o rozwód w przypadku, gdy wskutek orzeczenia rozwodu miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci. Wydawać by się mogło zatem, że niemalże w każdej sprawie, w której małżonkowie mają dzieci, orzeczenie rozwodu jest wątpliwe. Z tego względu w tym miejscu warto podkreślić, iż do ogromnej rzadkości należy oddalanie powództwa na podstawie opisywanej tu negatywnej przesłanki rozwodowej. Zwykle bowiem przed zainicjowaniem sprawy rozwodowej, rodzice informują małoletnich o sytuacji, tak by dzieci mogły się z nią oswoić i ją zaakceptować. Podobnie sytuacja wygląda, gdy rodzice przestają razem mieszkać – wówczas dzieci zmuszone są zaadaptować się do zaistniałej sytuacji i samo orzeczenie rozwodu nie wpływa na ich sytuację. Zdarza się jednak, że konkretny stan emocjonalny małoletniego dziecka, może okazać się przeszkodą w uzyskaniu wyroku rozwodowego. Okoliczność taka jest wówczas weryfikowana przez biegłych psychologów i to w oparciu o ich wytyczne sąd podejmuje swoją decyzję.

3. Na czym polega regulowanie władzy rodzicielskiej przez sąd?

Orzekanie przez sąd o sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej przez rozwodzących się małżonków jest obligatoryjne w toku postępowania rozwodowego. Aktualnie wytyczne ustawodawcy są takie, aby władzę rodzicielską pozostawiać obojgu rodzicom, o ile tylko są oni w stanie współdziałać dla dobra małoletnich. Najczęściej w celu nieograniczania władzy rodzicielskiej któregoś z rodziców, małżonkowie zawierają porozumienie rodzicielskie, w którym określają jak będą sprawować opiekę nad dziećmi po rozwodzie. Natomiast w przypadku konfliktu między rodzicami lub też negatywnej oceny któregoś z rodziców, sąd może ograniczyć władzę rodzicielską jednego z nich. W orzeczeniu takim sąd wymienia w jakim zakresie rodzic ten może współdecydować o sprawach małoletniego. W pozostałych natomiast kwestiach decyzje podejmuje samodzielnie ten z małżonków, którego władza rodzicielska nie została ograniczona. W sytuacjach skrajnych, możliwe jest również pozbawienie przez sąd władzy rodzicielskiej jednego lub nawet obydwu rodziców.

4. Z kim dzieci zamieszkają po rozwodzie?

W wyroku rozwodowym sąd może określić, iż miejsce zamieszkania małoletniego będzie w każdoczesnym miejscu zamieszkania matki lub ojca. Orzeczenie takie jest możliwe również wtedy, gdy sąd powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. W przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców, miejsce zamieszkania dzieci zawsze będzie przy rodzicu posiadającym pełnię praw rodzicielskich. Swoistym novum jest w orzecznictwie polskim orzekanie pieczy naprzemiennej, polegającej na tym, iż dziecko mieszka część miesiąca z matką a część z ojcem.

5. W jaki sposób sąd reguluje kontakty rodzica z dzieckiem?

Kwestia kontaktów z dzieckiem również jest obligatoryjnym elementem wyroku rozwodowego. W tym zakresie wyrzeczenie sądu może polegać na sformułowaniu „nie orzeka o kontaktach”. Będzie tak w sytuacji, gdy rodzice oświadczą, że dogadują się w tym zakresie i nie ma potrzeby sztywno określać widzeń dziecka z tym z rodziców, z którym dziecko nie zamieszkuje. Najczęściej wynikać to będzie z zawarcia porozumienia rodzicielskiego lub też z zachowania poprawnych relacji między stronami pomimo toczenia się sprawy rozwodowej. Często niestety rozwód pociąga narastające konflikty pomiędzy małżonkami i zasadnym jest uregulowanie widzeń z dzieckiem. Orzeczenie sądu w tym zakresie jest tak sformułowane, aby później było możliwe jego przymusowe wykonanie. Najczęściej spotykane uregulowanie to kontakty co drugi weekend, tydzień ferii, miesiąc wakacji oraz święta po połowie. W zależności od okoliczności, kontakty mogą być uregulowane szerzej, jak również mogą być ograniczone do np. kontaktów w miejscu zamieszkania dziecka, kontaktów pod obecność drugiego rodzica lub nawet pod obecność kuratora. W skrajnych przypadkach, sąd może również zakazać kontaktów rodzica z dzieckiem.

6. Kto płaci alimenty na dziecko i w jakiej wysokości?

W toku rozwodu sąd zajmuje się również kwestią alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Zobowiązanie do utrzymywania dzieci ciąży na obojgu rodzicach, natomiast ten rodzic który na stałe nie zamieszkuje z dzieckiem zobowiązany jest pokrywać potrzeby małoletniego poprzez przekazywanie co miesiąc określonej kwoty pieniężnej. Wysokość alimentów zależna jest od zakresu usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od możliwości zarobkowych rodzica zobowiązanego do alimentacji. Wyliczenie alimentów poprzedzone jest analizą wydatków na dziecko oraz stopy życiowej na jakiej żyją jego rodzice. Przed wszczęciem sprawy rozwodowej warto skonsultować wysokość dochodzonych alimentów z adwokatem i przygotować odpowiednie dokumenty na poparcie swoich argumentów.

7. Czy orzeczenia dotyczące dzieci mogą być w przyszłości zmienione?

Zarówno kwestie władzy rodzicielskiej, kontaktów jak i alimentów mogą ulec zmianie po wydaniu wyroku rozwodowego. Zamiana konkretnych rozstrzygnięć wymaga wytoczenia sprawy rodzinnej, w której sąd zbada czy zachodzą przesłanki do modyfikacji ustaleń zawartych w wyroku rozwodowym. Z tego względu istotnym jest dobre przygotowanie swojego stanowiska już na etapie sprawy o rozwód, tak by nie było potrzeby wszczynania kolejnego postępowania. Pamiętać przy tym należy, że zmiana w zakresie władzy rodzicielskiej, kontaktów i alimentów będzie możliwa w przypadku wykazania tego, iż zmieniły się okoliczności faktyczne względem tych, które istniały na etapie sprawy rozwodowej.

Podsumowanie

W sytuacji gdy rozwodzący się małżonkowie mają małoletnie dzieci, rozwód pociąga konieczność ustalenia przez sąd kwestii związanych z opieką nad nimi. Osiągnięcie porozumienia często utrudnia duży ładunek emocjonalny, związany z decydowaniem przez organ państwowy o sprawach dotyczących ukochanych dzieci. Stąd w toku spraw rozwodowych niezbędnym może okazać się skorzystanie z pomocy adwokata czy to na etapie negocjacji przed procesem o rozwód czy też w trakcie sprawy sądowej. Warto również zasięgnąć porady prawnej, żeby prawidłowo sformułować swoje stanowisko procesowe.

Rozwód w pytaniach i odpowiedziach część I. Wiadomości ogólne

1. Co zrobić żeby uzyskać rozwód?

Zgodnie z polskim porządkiem prawnym orzeczenie rozwodu jest możliwe wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania sądowego, w toku którego sąd bada czy zostały spełnione przesłanki rozwiązania małżeństwa. Przesłanki te to ustanie trzech fundamentalnych więzi małżeńskich – więzi fizycznej, więzi gospodarczej i więzi emocjonalnej. Dodatkowo by Sąd mógł orzec rozwód konieczne jest, aby rozpad więzi łączących małżonków był trwały.

2. Jak należy rozumieć przesłanki orzeczenie rozwodu?

Ustanie więzi gospodarczej rozumiane jest jako zaprzestanie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków. Klienci często pytają, czy niezbędne jest to, aby któryś z małżonków się wyprowadził. Oczywiście wówczas sytuacja jest klarowna i jasnym jest, że małżonkowie nie prowadzą już wspólnego gospodarstwa domowego. Niemniej jednak ustanie więzi gospodarczej możliwe jest również w przypadku dalszego wspólnego zamieszkiwania – będzie tak np. wówczas, gdy małżonkowie samodzielnie zapewniają swoje potrzeby żywieniowe, dzielą się zapłatą rachunków za media czy też rozliczają między sobą wydatki związane z domem. Ustanie więzi fizycznej oznacza brak relacji intymnych pomiędzy małżonkami. Natomiast ustanie więzi emocjonalnej związane jest wygaśnięciem uczuć żywionych do współmałżonka.

3. Kiedy można wystąpić z pozwem o rozwód?

Złożenie pozwu rozwodowego poprzedzać powinno nie tylko ustanie wymienionych powyżej więzi, ale również stosowny upływ czasu, uzasadniający twierdzenie, iż rozpad więzi małżeńskich jest trwały. Warto wiedzieć, że w przepisach prawa nie ma definicji owej trwałości. W uproszczeniu można powiedzieć, że pozew rozwodowy można złożyć po około 3 miesiącach od faktycznej separacji małżonków. Zdarzają się jednak sytuację, w których sprawę rozwodową można zainicjować wcześniej – jest tak np. wtedy, gdy rozpad więzi poprzedza na tyle istotne wydarzenie, że z całą pewnością małżonkowie nie wrócą do wspólnego pożycia. Każdorazowo spełnienie przesłanek orzeczenia rozwodu, jest analizowane przez adwokata przed zainicjowaniem sprawy rozwodowej.

4. Gdzie składa się pozew rozwodowy?

Pozew o rozwód składa się do Sądu Okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania stron. W sytuacji, gdy małżonkowie nie mieszkają w okręgu tego samego sądu, właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania małżonka pozywanego. Jeżeli natomiast małżonek ten nie mieszka w Polsce, pozew będziemy składać do sądu właściwego dla małżonka będącego inicjatorem procesu. A co w sytuacji, gdy żadne z małżonków nie zamieszkuje w na terytorium RP? Wówczas sąd właściwy zostanie wyznaczony przez Sąd Najwyższy.

5. Jakie dokumenty należy dołączyć do pozwu rozwodowego?

Najważniejszym dokumentem jest odpis aktu małżeństwa. Można go pobrać w każdym Urzędzie Stanu Cywilnego – nie ma konieczności udawania się do urzędu właściwego z chwili zawierania małżeństwa. Do pozwu należy również dołączyć umowę majątkową małżeńską, jeżeli była zawierana. W przypadku posiadania małoletnich dzieci konieczne jest również dołączenie ich aktów urodzenia oraz dokumentów, na podstawie których wyliczone zostaną koszty utrzymania małoletnich i tym samym alimenty. Częstym załącznikiem do pozwu o rozwód jest również porozumienie rodzicielskie, w którym małżonkowie określają sposób sprawowania władzy rodzicielskiej i kontakty z małoletnimi po orzeczeniu rozwodu.

6. Jakie są koszty złożenia pozwu rozwodowego?

Opłata sądowa przy składaniu pozwu wynosi 600 zł. W przypadku orzeczenia rozwodu bez orzekania o winie, sąd z urzędu zwraca powodowi 300 zł oraz nakazuje zwrot 150 zł od pozwanego małżonka. Warto wiedzieć, że do pozwu należy dołączyć potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej – sama wpłata dokonana na konto sądu nie jest bowiem wystarczająca.

7. Czy w toku sprawy rozwodowej potrzebny jest adwokat?

W sprawach rozwodowych nie ma obowiązku reprezentowania strony przez adwokata, niemniej jednak jest to wskazane. Wynika to z faktu, iż już samo prawidłowe sformułowanie pozwu rozwodowego lub odpowiedzi na pozew wymaga wiedzy prawnej oraz odpowiedniego doświadczenia w prawie rodzinnym. Żądania wskazane w pozwie (odpowiedzi na pozew), ich uzasadnienie jak i przedstawione dowody decydują o późniejszym sukcesie postępowania. Ponadto sytuacja, w której jedna ze stron ma pełnomocnika a druga działa samodzielnie często prowadzi do braku równowagi procesowej. Na to nakłada się fakt, iż postępowania rozwodowe są bardzo emocjonujące dla stron, co często utrudnia podejmowanie właściwych decyzji. W toku rozpraw sądowych konieczna jest umiejętność szybkiej reakcji na twierdzenia przeciwnika i zmianę jego stanowiska. Niezwykle istotne jest również prawidłowe formułowania pytań do świadków oraz zarzutów do opinii biegłych. Pomoc profesjonalisty z pewnością ułatwi uzyskanie orzeczenia satysfakcjonującego reprezentowaną stronę.

8. Ile wynosi honorarium adwokata za prowadzenie sprawy o rozwód?

Honorarium adwokackie jest uzależnione od wielu czynników, w tym przede wszystkim od tego, czy rozwód ma być orzeczony z winy któregoś z małżonków, czy też z zaniechaniem orzekania o winie oraz od tego czy małżonkowie mają niepełnoletnie dzieci. Stopień skomplikowania postępowania rozwodowego przekłada się bezpośrednio na jego obszerność, czas trwania oraz ilość rozpraw sądowych. Z tego względu nie ma możliwości właściwego odpowiedzenia na pytanie, ile to kosztuje bez poznania specyfiki konkretnej sprawy rozwodowej. Powyższe można porównać do pytania: ile będzie kosztowała naprawa samochodu? Bez spojrzenia pod maskę niestety nie można udzielić na nie odpowiedzi. Warto w tym kontekście wyjaśnić, iż wysokość honorarium adwokata za prowadzenie sprawy rozwodowej jest ustalana na pierwszym spotkaniu, tak by warunki współpracy były przejrzyste dla Klienta.

9. Ile trwa sprawa rozwodowa?

W Sądzie Okręgowym w Krakowie zwykle na termin pierwszej rozprawy czeka się około 3 miesiące. Kolejne rozprawy wyznaczane są zwykle również co około 3 miesiące. Jeżeli sprawa rozwodowa została dobrze przygotowana już na etapie pisania pozwu (odpowiedzi na pozew), to istnieje duża szansa na uzyskanie rozwodu na pierwszej rozprawie. Oczywiście w sprawach skomplikowanych czas trwania procesu zależny będzie od ilości świadków mających składać zeznania oraz od tego, czy sąd będzie zlecał dowód z opinii Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów.

10. Czy pozwany ma obowiązek składać odpowiedź na pozew?

Po otrzymaniu pozwu rozwodowego, pozwany małżonek często zadaje sobie pytanie, czy musi odpowiadać na pozew. Formalnie nie ma takiego wymogu, gdyż swoje stanowisko można przedstawić ustnie na rozprawie rozwodowej. Niemniej jednak złożenie pisemnej odpowiedzi na pozew jest korzystne z wielu względów. Po pierwsze w piśmie tym można zgłosić swoje żądania oraz przygotować ich odpowiednie uzasadnienie, po drugie można w nim odeprzeć zarzuty strony przeciwnej jak i zgłosić wnioski dowodowe, które niezgłoszone w odpowiedzi na pozew, mogą być na późniejszym etapie sprawy potraktowane przez sąd jako spóźnione. Warto również dodać, iż po złożeniu odpowiedzi na pozew często otwiera się płaszczyzna do prowadzenie rozmów ugodowych zmierzających np. do wypracowania porozumienia rodzicielskiego lub do ustalenia wysokości alimentów i tym samym usprawnienia postępowania rozwodowego.

Podsumowanie

W artykule znajdują się odpowiedzi na podstawowe pytania związane ze sprawami rozwodowymi. W kolejnych wpisach z tej serii odpowiemy m.in. na pytania związane z sytuacją małoletnich dzieci w toku sprawy rozwodowej, podpowiemy czy warto dochodzić winy małżonka, wskażemy co z majątkiem wspólnym małżonków po rozwodzie oraz nakreślimy jak wygląda postępowanie, w sytuacji gdy któryś z małżonków jest cudzoziemcem.

Zmiany w prawie dotyczące ZASIEDZENIA nieruchomości rolnej

1. Zmiana regulacji dotyczącej zasiedzenia nieruchomości.

Z dniem 30 kwietnia 2016 r. zmieniony został art. 172  ustawy kodeks cywilny. Wraz z wejściem w życie Ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości zasobu własności rolnej Skarbu Państwa dodany został paragraf trzeci wspominanego przepisu ustawy kodeks cywilny. Zgodnie z jego nowym brzmieniem nieruchomość rolną może zasiedzieć tylko rolnik indywidualny. Co to oznacza? Nie każdy posiadacz samoistny – osoba korzystają z gruntu rolnego, będzie mogła uzyskać własność nieruchomości rolnej, mimo używania takiej nieruchomości jak właściciel a także upływu czasu zwykle wystarczającego do nabycia nieruchomości (20 lat w przypadku dobrej wiary posiadacza, 30 lat w przypadku  złej wiary).

2. Kto może zasiedzieć nieruchomość rolną?

Zasiedzieć nieruchomość rolną może w związku z wprowadzonymi zmianami jedynie rolnik indywidualny. Cytując art. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat, zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo. Zasiedzieć nieruchomości rolnej nie będzie mogła zatem osoba prawna, np. spółka, mimo prowadzenia działalności rolniczej.

3. Jakie są dodatkowe ograniczenia dla uzyskania własności nieruchomości rolnej przez zasiedzenie?

W zakresie zasiedzenia nastąpiło również ograniczenie dotyczące wielkości powstałego w rezultacie zasiedzenia gospodarstwa rolnego – nabywany przez rolnika indywidualnego grunt nie może przekroczyć 300 ha powierzchni użytków rolnych.

4. Jakich nieruchomości dotyczą ograniczenia co do możliwości zasiedzenia?

Ograniczenia w nabyciu nieruchomości przez zasiedzenie dotyczą nieruchomości które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Dotyczy to gruntów bez względu na ich wielkość. Podstawowa kryterium dla ustalenia czy nieruchomość stanowi grunt rolny jest zawsze przeznaczenie nieruchomości rolnej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego  W przypadku nieruchomości o mieszanym charakterze, zarówno rolnym jak i o innym przeznaczeniu ograniczenie co do nabycia przez zasiedzenie dotyczy wyłącznie części rolnej.

5. Kogo dotkną zmiany przepisów w zakresie zasiedzenia nieruchomości rolnej?

Wprowadzone zmiany są niekorzystne dla osób, które od lat korzystają z nieruchomości rolnej i liczyły na uregulowanie stanu prawnego takiej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Niemniej ustawodawca wprowadził trzyletni okres przejściowy dla tych, którzy zdążą zasiedzieć nieruchomość rolną do dnia 30 kwietnia 2019 r. Jest to istotna informacja dla tych, którzy samoistnie i nieprzerwanie posiadają nieruchomość rolną najpóźniej od 30 kwietnia 1999 r. –  w przypadku posiadania w złej wierze lub od 30 kwietnia 1989 r., jeśli pozostają w dobrej wierze. Zmiana z kwietnia 2016 r. nie dotyczy również tych zasiadających, którzy rozpoczęli postępowanie w sprawie nabycia własności przed tą datą.

Biorąc pod uwagę dynamicznie zmiany w przepisanych dotyczących zasiedzenia, warto rozważyć wszczęcie adekwatnych działań, by uchronić się od negatywnych skutków wprowadzonych zmian.