Czym jest zachowek?
Zachowek (zwany również potocznie zachówkiem) to uprawnienie do żądania zapłaty sumy pieniężnej – zastrzeżone przez przepisy prawa dla członków najbliższej rodziny zmarłego. Można z niego skorzystać po śmierci spadkodawcy. Instytucja zachowku zabezpiecza interesy tych osób, które zostały wykluczone z dziedziczenia – czy to poprzez pozostawienie przez zmarłego testamentu, czy też poprzez fakt przekazania przez spadkodawcę jeszcze za życia swojego majątku np. w formie umowy darowizny. Uprawniony może żądać tytułem zachowku zapłaty kwoty odpowiadającej części tego co uzyskałby wskutek dziedziczenia ustawowego lub gdyby zmarły nie pominął go przy przekazywaniu majątku za życia np. poprzez uczynione darowizny.
Kogo dotyczy sprawa o zachowek?
W krakowskiej Kancelarii BHS-Adwokaci udzielamy Klientom porad prawnych, dotyczących tego, czy w określonej sytuacji faktycznej krewnemu przysługuje prawo do żądania zachowku, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Szczegółowo wyjaśniamy zasady obliczania wysokości zachowku. Reprezentujemy Klientów w sprawach o zachowek na etapie rozmów ugodowych, negocjacji, przy konstruowaniu i zawieraniu ugód dotyczących zachowku, w toku mediacji oraz w procesach przed sądami powszechnymi. Pomagamy Klientom, którzy są uprawnieni do uzyskania zachowku (powodom w procesach o zachowek lub uzupełnienie zachowku) oraz osobom wobec, których członkowie rodziny zmarłego zwrócili się z bezpodstawnym bądź wygórowanym żądaniem zapłaty zachowku (pozwanym w sprawie o zachowek lub uzupełnienie zachowku).
W Kancelarii Adwokackiej BHS-Adwokaci sprawami o zachowek zajmuję się adwokat Katarzyna Budzoń-Grabek oraz adwokat Kinga Henzel-Janowska, prawniczki specjalizujące się w sprawach z zakresu prawa spadkowego.
Zachowek po ojcu i matce – zachowek dla dziecka. Kto ma prawo do zachowku po rodzicach?
Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego dzieciom przysługuje po śmierci, któregokolwiek z rodziców prawo do uzyskania określonej korzyści majątkowej – zachowku po zmarłym rodzicu, osobno co do matki i ojca. Dotyczy to w pierwszej kolejności sytuacji, gdy zmarły rodzic pozostawił testament, w którym pominął dziecko przy dziedziczeniu, a jednocześnie nie przekazał dziecku majątku za życia – choćby poprzez uczynione na jego rzecz darowizny. Wówczas uprawnione do zachowku dziecko ma prawo żądać określonej kwoty pieniężnej od spadkobierców – osób, którym zmarły przeznaczył spadek lub od osób obdarowanych przez rodzica za życia. Dziecku może też w pewnych okolicznościach przysługiwać prawo do uzupełnienia zachowku. Prawo to powstaje, jeżeli syn lub córka nie otrzymali równowartości kwoty należnego im zachowku – choćby byli spadkobiercami. Czasami bowiem mamy do czynienia z sytuacją rozdysponowania przez matkę lub ojca za życia całym lub większością majątku, co w efekcie sprawia, że wartość odziedziczonego spadku jest niewielka w porównaniu z majątkiem przekazanym wcześniej innym osobom w formie zawartych za życia darowizn. Zachowek przysługuje dzieciom zmarłego pod warunkiem, że nie zostały one skutecznie wydziedziczone w testamencie.
Zachowek po babci i dziadku. Zachowek dla wnuków po dziadkach
Przepisy prawa spadkowego zastrzegają prawo do uzyskania zachowku na rzecz zstępnych – do grupy tej należą nie tylko dzieci, ale również wnukowie (a nawet prawnukowie). Prawo do zachowku po babci albo po dziadku przysługuje jednak wnukom jedynie w określonych sytuacjach faktycznych. W pierwszej kolejności zachowek przypada bowiem dzieciom po rodzicach. Zachowek przysługuje wnukom po babci lub dziadku przede wszystkim wtedy gdy ich rodzice nie dożyli otwarcia spadku. Ponadto wnuki mogą się skutecznie domagać zachowku, w miejsce swoich rodziców, którzy zostali skutecznie wydziedziczeni.
Innymi słowy wnukom przysługuje roszczenie o zachowek, gdy:
- są spadkobiercami ustawowymi dziadków, ale z uwagi na treść testamentu nie dziedziczą (dziedziczenie testamentowe)
- są spadkobiercami ustawowymi dziadków, ale z uwagi na uczynione przez dziadków za życia darowizny nie uzyskują korzyści majątkowych, ponieważ spadek jest pusty (dziedziczenie ustawowe)
- ubiegają się o zachowek w miejsce wydziedziczonego przez dziadków rodzica.
Adwokat Kinga Henzel-Janowka oraz adwokat Katarzyna Budzoń-Grabek w toku konsultacji prawnych ustalają, czy danej osobie przysługuje uprawnienie do żądania zachowku. Każdorazowo wymaga to zbadania okoliczności danej sprawy oraz dokonania szczegółowych wyliczeń.
Ile procent wynosi zachowek:
Kiedy zachowek to 50%?
Zgodnie z przepisami prawa spadkowego najczęściej zachowek to 1/2 tego co przypadłoby uprawnionemu ze spadku. W szczególnych sytuacjach zachowek wynosi 2/3 – gdy z roszczeniem występuje małoletni lub osoba trwale niezdolna do pracy. Precyzyjne obliczenie wysokości zachowku wymaga analizy faktów dotyczących danej sprawy spadkowej w tym: ustalenia składników spadku, zapisów i poleceń oraz ich wartości, wysokości ewentualnych długów spadkowych a także formy rozporządzeń dokonanych przez zmarłego jeszcze za życia, w szczególności w formie darowizn (ich przedmiotu, wartości, daty oraz stopnia pokrewieństwa obdarowanego).
Kiedy zachowek to 66,6%?
Są grupy osób uprawnionych, które mogą żądać więcej niż połowę tego co mogliby uzyskać gdyby nie zostali wykluczeni z dziedziczenia. Należą do nich osoby małoletnie, oraz osoby, które są trwale niezdolne do pracy. Takim osobom na gruncie prawa spadkowego przysługuje aż 2/3 tego co mogłoby im przypaść ze spadku, gdyby nie zostali pominięci na skutek testamentu lub darowizn uczynionych przez zmarłego za życia.
Jak obliczyć wysokość zachowku?
W celu obliczenia wysokości zachowku przysługującego osobie uprawnionej konieczna jest analiza okoliczności danej sprawy Klienta. Na finalną wysokość wpływa wiele czynników, w pierwszej kolejności to czy osoba uprawniona jest małoletnia (tj. nie ma ukończonych 18 lat) bądź też jest trwale niezdolna do pracy. Ważne jest również czy osoba uprawniona otrzymało uprzednio pomoc finansową od spadkodawcy, kiedy i w jakiej formie. Przesądzenia wymaga również to, czy dana osoba nie została skutecznie wydziedziczona przez zmarłego. Istnieje możliwość uzyskania pomocy przy obliczenia wysokości zachowku w trakcie porady prawnej, wideokonferencji czy też w formie kontaktu mailowego z adwokatami Kancelarii BHS-Adwokaci w Krakowie.
Zachowek od darowizny. Kto ma prawo?
Zgodnie z regulacjami prawa spadkowego dokonanie przez zmarłego spadkodawcę, jeszcze za życia darowizn nie pozostaje obojętne dla ustalenia czy w danej sprawie przysługuje uprawnienie do żądania zachowku bądź uzupełnienia zachowku. Istotne jest przede wszystkim to kiedy darowizna została dokonana, na czyją rzecz, jaką miała wartość, w tym czy była to drobna, zwyczajowo przyjęta darowizna. W niektórych sytuacjach, jak w przypadku członków najbliższej rodziny darowizny podlegają zaliczeniu na schedę spadkową i tym samym są podstawą do uzyskania zachowku bez względu na to, jak dawno zostały dokonane. Zachowek od osoby obdarowanej przysługuje zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, jeżeli należą do kręgu spadkobierców ustawowych zmarłego.
Przedawnienie prawa do zachowku, jak długo można żądać zachowku?
Z żądaniem zachowku można wystąpić jedynie przez określony przepisami prawa spadkowego czas. Prawo do zachowku ulega przedawnieniu. Długość okresu czasu przez jaki można żądać zachowku zmieniała się na przestrzeni czasu. Obecnie jest to okres 5 lat, a termin upływa z końcem roku tj. Zgodnie z art. 1007 kodeksu cywilnego roszczenia z tytułu zachowku przedawniają się w terminie 5 lat liczonych od ogłoszenia testamentu. Nie zawsze jednak dochodzi do ogłoszenia testamentu. Są też sytuacje gdy w ogóle zmarły spadkodawca nie sporządził testamentu. Warto upewnić się czy w danej sprawie nadal można wystąpić z roszczeniem o zapłatę zachowku czy też uległo ono już przedawnieniu. W przypadku skierowania na drogę postępowania sądowego sprawy o zapłatę zachowku, który się przedawnił istnieje duże ryzyko oddalenia powództwa. Wiąże się to z koniecznością poniesienia częstokroć wysokich kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego drugiej strony.
Czym jest wydziedziczenie?
Wydziedziczenie to pozbawienie przez spadkodawcę uprawnionego prawa do zachowku. To sytuacja gdy zmarły wyraźnie w testamencie zaznaczy, że wydziedzicza osobę uprawnioną – nie chce żeby taka osoba uzyskała po nim zachowek. Takie oświadczenie spadkodawcy, zawarte w testamencie nie zawsze jest skuteczne. Bardzo często okoliczności danej sprawy pozwalają na kwestionowanie skuteczności wydziedziczenia i wygranie sprawy sądowej o zachowek. Wynika to w szczególności z redakcji art. 1008 Kodeksu cywilnego, który zezwala na skuteczne wydziedziczenie najbliższego krewnego jedynie w wypadkach wprost w tym przepisie wskazanych. Warto dodać, że do wydziedziczenia nie dojdzie, w sytuacji gdy testament zmarłego zostanie uznany za nieważny.
Z tego względu planując wydziedziczenie krewnego warto skorzystać z pomocy prawnej adwokatów krakowskiej Kancelarii BHS-Adwokaci, specjalizującej się w sprawach spadkowych. Adwokaci w ramach konsultacji prawnej doradzą jak sporządzić testament ze skutecznym wydziedziczeniem lub doradzą inną formę rozporządzeń majątkowych, która wywoła analogiczny efekt majątkowy jak wydziedziczenie.
Szukasz skutecznego rozwiązania swojego problemu prawnego?
Skorzystaj z naszej wiedzy oraz bezcennego doświadczenia
Kto udziela porad prawnych?
Przykładowe pytania dotyczące zachowku, na które odpowiedzą adwokaci z BHS-Adwokaci w Krakowie:
Adwokaci Kancelarii BHS-Adwokaci odpowiadają, m.in. na wskazane poniżej pytania dotyczące spraw z zakresu prawa spadkowego, dotyczących zachowku:
- czy rodzeństwu przysługuje zachowek po bracie lub siostrze?
- jakie prawa przy dziedziczeniu ma przyrodnie rodzeństwo które nie utrzymywało kontaktu z ojcem lub matką?
- czy córce/synowi, który nie pomagał zmarłemu rodzicowi należy się zachowek?
- czy dzieci wydziedziczonego syna mają prawo do zachowku?
- czy wysokość zachowku może być obniżona ze względu na zachowanie uprawnionego?
- jakie darowizny wlicza się przy obliczaniu zachowku?
- jak obliczyć wysokość zachowku gdy spadkodawca dokonał darowizn za życia i jednocześnie pozostawił po sobie spadek?
- jak skutecznie wydziedziczyć syna alkoholika?
- czy można wydziedziczyć jednego wnuka?
- na jakiej podstawie stwierdza się, że uprawniony do zachowku jest osobą trwale niezdolną do pracy?
- jak podważyć testament z wydziedziczeniem?
- jakie odsetki należą się od zachowku?
- czy od zachowku płaci się podatek?
- czy można w ramach zachowku otrzymać przedmiot wchodzący w skład spadku?
Zachowek – co wchodzi w zakres usług adwokata?
Pomoc prawna dla osób chcących otrzymać zachowek obejmuje udzielanie porad prawnych, dokonanie szczegółowego wyliczenia należnej kwoty, reprezentację Klienta w toku negocjacji ugodowych, przygotowanie listu adwokackiego do obowiązanego i pozwu do sądu, zastępowanie Klienta na Sali sądowej oraz pomoc na etapie egzekucji zasądzonego zachowku a także analizę kwestii podatkowych.
Adwokaci z BHS-Adwokaci oferują pomoc prawną również dla osób, od których uprawniony domaga się zachowku. W takim przypadku adwokaci przygotowują w imieniu Klienta najczęściej odpowiedź na wezwanie do zapłaty zachowku, uczestniczą w spotkaniach mediacyjnych, sporządzają odpowiedź na pozew o zachowek oraz wykazują w sporze sądowym, iż zachowek jest nienależny.
Adwokat Kinga Henzel-Janowska i adwokat Katarzyna Budzoń-Grabek pomagają Klientom również na etapie planowania dziedziczenia, w tym również poprzez pomoc przy redakcji testamentu zawierającego wydziedziczenie.
Ile kosztuje pomoc adwokata w sprawach dotyczących zachowku?
Wysokość wynagrodzenia adwokata w sprawach dotyczących zachowku zależy w pierwszej kolejności od rodzaju potrzebnej pomocy prawnej, a także stopnia skomplikowania i okoliczności danej sprawy. Adwokaci Kancelarii BHS-Adwokaci udzielają porad prawnych, przygotowują pisma, uczestniczą wraz z Klientami w rozmowach ugodowych i w rozprawach sądowych. Każdorazowo przed przystąpieniem do realizacji zlecenia ustalają wynagrodzenie ryczałtowe, które jest stałe. Istnieje również możliwość ustalenia wynagrodzenia w oparciu o ilość godzin przeznaczonych na wykonanie powierzonej usługi prawnej oraz wynagrodzenia składającego się w części z premii za uzyskany sukces (tzw. Success fee)
Więcej informacji na temat cen znajdziecie Państwo w zakładce ceny.
Zachowek. Dlaczego warto korzystać z usług naszej kancelarii?
Adwokat Katarzyna Budzoń-Grabek i adwokat Kinga Henzel-Janowska posiadają wieloletnie doświadczenie w zakresie doradztwa i reprezentacji Klientów w sprawach dotyczących zachowku. Specjalizują się w reprezentacji Mocodawców przy ugodowych sposobach uregulowania zachowku oraz w prowadzeniu postępowań sądowych w Krakowie i przed sądami powszechnymi w innych miejscowościach na terenie kraju. Obszary specjalizacji adwokatów kancelarii pozwalają na kompleksową pomoc prawną, co jest tym istotniejsze, że niejednokrotnie sprawy dotyczące zachowku wymagają wiedzy i doświadczenia nie tylko z zakresu prawa spadkowego, ale też z zakresu innych dziedzin prawa, tj. prawa cywilnego, prawa nieruchomości, prawa gospodarczego oraz prawa podatkowego.
Zachowek. Częste pytania o sprawy dotyczące zachowku:
Kto ponosi koszty sądowe w sprawach o zachowek?
Sprawy o zapłatę zachowku są prowadzone w trybie procesowym. Oznacza to, że osoba uprawniona do uzyskania zachowku, która chce aby sąd nakazał zapłatę zachowku w wyroku, musi uiścić opłatę sądową – wpis konieczny do rozpoczęcia sprawy sądowej o zachowek. W szczególnych sytuacjach można zwrócić się do sądu z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej. Najczęściej sąd rozstrzygając sprawę o zachowek nakazuje zwrot na rzecz powoda – tj. strony występującej z roszczeniem, całych kosztów postępowania, w tym uiszczonej przy zainicjowaniu sprawy opłaty sądowej. Natomiast w przypadku ugody sądowej, koszty najczęściej dzielone są przez strony po połowie, ponadto Sąd zwraca powodowi minimum połowę opłaty sądowej.
Czy można spłacić zachowek w ratach?
Co do zasady zachowek powinien być zapłacony jednorazowo. Istnieje możliwość ustalenia ratalnej spłaty zachowku w przypadku zawarcia ugody bądź porozumienia. W postępowaniu sądowym, przy uwzględnieniu szczególnych okoliczności danej sprawy, Sąd może nakazać zapłatę zachowku w ratach, wyznaczając wysokość poszczególnych rat i terminy zapłaty. Spłata ratalna wymaga sformułowania przez pozwanego prawidłowego wniosku – warto w tym względzie skorzystać z pomocy adwokata.
Co wchodzi w skład zachowku?
Zachowek obliczany jest od tzw. Substratu zachowku, którego ustalenie wymaga szeregu działań matematycznych oraz analizy prawnej w zakresie zasadności uwzględnienia darowizn uczynionych przez spadkodawcę za życia. Przy obliczeniach ustalana jest wartość aktywów spadkowych i zapisów windykacyjnych (często w drodze opinii biegłego), jak i wysokość długów obciążających spadek. Nie bez znaczenia są także zapisy zwykłe zawarte w testamencie.
Czego nie wlicza się do zachowku?
Nie każda darowizna podlega zaliczeniu przy ustalaniu wysokości zachowku. Do zachowku nie wlicza się drobnych, zwyczajowo przyjętych darowizn. Nie zalicza się też kosztów wychowania i wykształcenia, jeżeli nie przekraczają przyjętej w danym środowisku miary. Nie podlegają zaliczeniu również darowizny dokonane przez spadkodawcę przed więcej niż 10 laty przed śmiercią. Ta ostatnia zasada nie zawsze ma jednak zastosowanie, nie dotyczy bowiem członków najbliższej rodziny – tj. osób uprawnionych do zachowku oraz osób, które są spadkobiercami – czy to na podstawie przepisów prawa spadkowego czy też na podstawie pozostawionego przez spadkodawcę testamentu.
Czy sąd może nie przyznać zachowku?
W niektórych sprawach Sąd może oddalić żądanie wystosowane przez powoda, uznając iż stanowi ono nadużycie prawa podmiotowego. Sąd korzysta w takich sytuacjach z ogólnej klauzuli – wynikającej z art. 5 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą nikt nie może korzystać ze swojego prawa z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Okoliczności, stanowiące podstawę takiego rozstrzygnięcia, muszą być szczególne. Sąd może również miarkować zachowek, tzn. zasądzić go w niższej kwocie aniżeli wynikałoby to wprost z obliczeń. Są to jednak sytuacji rzadkie, a generalną zasadą jest uwzględnianie przez Sąd roszczenia o zachowek w toku procesu.
Czy można kogoś pozbawić zachowku?
Pozbawienie prawa do zachowku najczęściej przybiera formę oświadczenia zawartego w testamencie spadkodawcy – jest to oświadczenie o wydziedziczeniu osoby uprawnionej do zachowku. Takie oświadczenie musi być ważne, tzn. być sformułowane w ważnym testamencie. Ponadto wydziedziczenie jest możliwe tylko w przypadku szczególnych okoliczności wynikających wprost z przepisów Kodeksu cywilnego.
Czy wydziedziczony syn może żądać zachowku?
Jeżeli wydziedziczenie było ważne to wydziedziczony syn nie może żądać zachowku. Traktuje się go tak jakby nie dożył śmierci spadkodawcy. Jeżeli posiada dzieci w chwili śmierci spadkodawcy, to dzieci te mogą co do zasady domagać się zachowku, jako dalsi zstępni zmarłego.
Po jakim czasie od śmierci można wystąpić o zachowek?
Przepisy prawa spadkowego umożliwiają wystąpienie z pozwem o zapłatę zachowku bezpośrednio po śmierci spadkodawcy. Zwykle jednak warto poczekać aż do ukończenia postępowania spadkowego – o stwierdzenie nabycia spadku bądź do chwili uzyskania przez spadkobierców aktu poświadczenia dziedziczenia.
Jak ustalić co wchodzi w skład spadku?
Wystąpienie z pozwem o zachowek wymaga dokonania ustaleń co do majątku zmarłego i/lub darowizn jakich dokonał za życia. W braku wiedzy uprawnionego, konieczne może się okazać sporządzenie spisu inwentarza przez komornika. Spis ten zwykle jest długotrwały i kosztowny, stąd czynności poszukiwawcze warto zwykle prowadzić również na własną rękę. W tym względzie mogą Państwo liczyć na pomoc adwokatów z BHS-Adwokaci.
Czy po 10 latach od darowizny należy się zachowek?
Co do zasady po 10 latach od dokonania darowizny przez spadkodawcę, dokonanej darowizny nie zalicza się na schedę spadkową i tym samym nie przysługuje od niej zachowek. Zasady ta nie dotyczy jednak osób, które są spadkobiercami zmarłego ani też osób, które same są uprawnione do zachowku tj. wstępnych, zstępnych oraz małżonka spadkodawcy. Osoby te uwzględniają darowizny od spadkodawcy bezterminowo.
Porady prawne z zakresu zachowku. Skontaktuj się z Kancelarią adwokacką z Krakowa
Zapraszamy do kontaktu z adwokatami z Kancelarii BHS-Adwokaci w Krakowie w celu zasięgnięcia porady prawnej bądź powierzenia sprawy dotyczącej zachowku. Spotykamy się z Klientami w jednej z naszych dwóch lokalizacji na terenie Krakowa, tj. przy ul. Królewskiej 11/3 oraz św. Anny 9. Możliwe jest też uzyskanie porady prawnej zdalnie: w formie wideokonferencji bądź też mailowo. Więcej szczegółów dotyczących możliwości uzyskania porady prawnej w Kancelarii BHS-Adwokaci w Krakowie można znaleźć w sekcji porady prawne.
W jakich sprawach spadkowych, oprócz zachowku, pomagają adwokaci naszej Kancelarii?
Krakowska Kancelaria Adwokacka BHS-Adwokaci specjalizuje się w prawie spadkowym. Adwokaci kancelarii prowadzą nie tylko sprawy o zachowek, uzupełnienie zachowku czy wydziedziczenie ale też inne sprawy z zakresu prawa spadkowego, w szczególności postępowania sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, sprawy o dział spadku, dotyczące testamentów, w tym o unieważnienie testamentu, o wykonanie zapisu i zapisu windykacyjnego, uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia oraz dotyczące zabezpieczenia spadku. Prawnicy kancelarii pomagają w uzyskaniu europejskiego poświadczenia dziedziczenia. Prawnicy kancelarii prowadzą sprawy spadkowe z aspektem międzynarodowym, w tym z wykorzystaniem testamentów sporządzonych poza granicami kraju. Adwokaci Kinga Henzel-Janowska oraz Katarzyna Budzoń-Grabek udzielają także porad prawnych w zakresie planowania dziedziczenia, redakcji testamentów oraz podatku od spadków. Adwokaci Kancelarii BHS-Adwokaci z Krakowa zapewniają pomoc prawną przy ugodach i innych umowach dotyczących spadku a także w toku mediacji.
W czym jeszcze oprócz zachowku, specjalizują się adwokaci z naszej Kancelarii
Kancelaria BHS-Adwokaci z siedzibą w Krakowie specjalizuje się w udzielaniu porad prawnych i prowadzeniu spraw sądowych z zakresu prawa spadkowego, prawa rodzinnego, prawa nieruchomości, prawa cywilnego, prawa gospodarczego, prawa pracy oraz prawa karnego. Zakres usług kancelarii opisany jest szczegółowo w zakładce zakres usług.
Adwokat Katarzyna Budzoń-Grabek | Tel: +48 534 486 534 | E-mail: kbudzon.grabek@bhs-adwokaci.pl |
Adwokat Kinga Henzel | Tel: +48 506 101 936 | E-mail: khenzel@bhs-adwokaci.pl |
Kancelaria BHS-Adwokaci | Tel: +48 692 059 374 | E-mail: E-mail: kancelaria@bhs-adwokaci.pl |
Porady prawne z zakresu Zachowek - Kraków
Ważne jest nie tylko znać prawo, ale również umieć je skutecznie wykorzystać.
To jest nasza misja.
